Newah Republic of Nepal Mandala – A New Nepal in Newah Perspective

Yen, Nepal Mandala – People of Nepal have chosen to make their country a Federal Democratic Republic, which is already enshrined in the Interim Constitution of Nepal. Although the Constitution writing task is yet to be completed, some sections of awakened Nepalese have put forth their demands for their new autonomus state. Meanwhile, the Newah indigenous community in unison with various parties, associations, groups of Nepal Mandala area is declaring their autonomous state, the Newah Republic of Nepal Mandala on this Satday Dec. 26. More in Nepal Bhasa.

न्हूँ नेपालया पलिस्थाय् नेवाः राज्य पुनपलिस्थाँ बीगु तिबः

न्हूँ नेपाल देसया संरचनाय् देःया जनतेसँ ल्यःगु प्रशासन प्रणालि संघीय लोकतान्त्रिक नेपाल जुइगु जुल। छखेँ वर्तमान अन्तरीम संविधानं हे झीगु देसयात संघीय लोकतान्त्रिक नेपाल (Federal Republic of Nepal) घोषणा याये धुंकूगु दुसा, मेखे राजनैतिक, प्रदेसीय, जातीय नेतात नापँ जन, दल, समूह, समुदाय सकसिनँ संघीय लोकतान्त्रिक नेपाल यात हे ल्यय् धुंकल। देसया न्हूँगु संविधान थ्वहे निर्णयकथँ निर्माण जुइमागु जुइधुंकूगु दु। थ्वहे सन्दर्भय् संघीय लोकतान्त्रिक नेपाल या छगु अखण्ड प्रदेसकथँ, नेवाः गणराज्य दयेकेगु ज्या सुरु जुयावल।

उकुन्हु थिँला ३० (अमाइ) – पुष १ [Dec. 16] , संयुक्त नेकपा (माओवादी) या पहले, माओवादी नायः पूर्व प्रधान मन्त्री पुष्पकमल दाहाल “प्रचण्डँ” नेवाः स्वायत्त गणराज्य घोषणा यात। आःवया थ्वहे पोहेँला १० (नवःमी) – पुष ११ [Dec. 26] , कुन्हू झी नेवाःत आपालँ दुथ्याःगु थीथी संघ, पार्टि दुथ्याःगु नेवाः स्वायत्त राज्य मंका संघर्ष समितिँ येँया त्रिपुरेश्वरया राष्ट्रीय रंगसालाय मुना नेवाः स्वायत्त राज्य घोषणा याइगु जुइ धुंकल। दकले न्हापाँ ब्यक्तिगत कथँनँ, अले स्वापुदूगु थीथी नेवाः संधसंस्थाया छम्ह दुजकथँनँ, जिगु विचाःयात हःपाः बियादीपिँ थकालि, पासापिँनिगु पाखेँनँ “नेवाः स्वायत्त गणराज्य”या थ्व घोषणायात पूर्ण समर्थन जक मखुसे नेवाः स्वायत्त राज्य मंका संघर्ष समितिया सकल नायःत, संयोजकत, सहभागी पासापिँ सकसितँ जिगु पाखेँ ऐक्यबद्धता प्वंका च्वना। अनँ, नेवाःजूसाँनँ नेवाः स्वायत्त गणराज्यया घोषणाँ झीगु राज्य टुक्रा जुइफु धका धन्ना कया च्वँपिँ पासापिँनँ मदूगु मखु। वयकः पिनिगु थ्व धन्नायात झी मंका संघर्ष समिति वा, संघ संस्थाया नायतेसँ गुलि विवरण बिल जुइ, गुलि ध्वाथुइकल जुइ व योगदानयात झीसँ च्वछायेमाः। अयनँ, वयकःपिनिगु हसना मथ्यँपिँ पासापिन्तः जिँ फुकथँ, स्यूकथँ नेवाः राज्य घोषणा जक मखुसे नेवाः राज्यया पुनपलिस्थाया गुलि विशेषता छत्वाःचा न्ह्यथना च्वना।

नेवाः राज्यया विशेषता
न्हूँगु नेपाल दयेकेगु तातुनाय् निर्माण जुइगु न्हूँगु नेपाल संविधानकथँ संघीय लोकतान्त्रिक नेपालया दुथ्याइगु नेवाः राज्यया पलिस्थाया थीथी विशेषता दु।
१) संघीय लोकतान्त्रिक नेपाले दुथ्याकेगु नेवाः राज्य धइगु, मेमेगु भाषिक, जातीय वा भौगोलिक विभाजनकथँ पलिस्था याइगु न्हूँगु स्वायत्त राज्य मखु। उकेँ नेवाः राज्यया पलिस्था मखुसे, नेपाल मण्डल प्रदेसे ऐतिहासिककथँ दूगु नेवाः राज्य यात पुनपलिस्था यायेगु खः। नेपाल संवत थ्वहे देसे निर्माण जूगु खःसाँ दच्छि न्ह्यवः राष्ट्रीय संवत धका नेपाल सरकारँ मान्यता ब्यूगु मखुसे, ऐतिहासिक नेपाल संवतयात पुनपलिस्था (Reinstate)याथेँ तुँ, नेपाल भासयात राष्ट्र भास धका मान्यता ब्यूगु मखुसे, पुनराष्ट्र भासय् परिणत याःगु थेँ, नेपाल मण्डलय् दूगु ऐतिहासिक नेवाः राज्ययात पुनपलिस्था जुइगु नेवाः राज्यया विशेषता खः। इतिहासय् गनँ उल्लेख मजूगु, ताम्सालिंङ, तमुवान्, लिम्बुवान्, शेर्पा, भोटे-लामा, मधेस थेँ न्हूँन्हूँगु प्रदेसे थीथी न्हूँन्हूँगु नामँ दयेकीगु गणराज्यत थेँ मखुसे, ऐतहासिक कथँ नेपाल मण्डल प्रदेसे दूगु नेवाः राज्ययात पुनपलिस्था यायेगु जक खः। पाइगु छु धाःसा न्हापाथेँ ये, यल व ख्वप देसे जुजु दयेकेगु वा मकवानपूर, नुवाकोट थेँ जागु प्रदेसय् जुजुया पलेसा शासकत दयेकेगु मखुसे, ऐतिहासिक नेपाल मण्डलयात न्हूँकथँ गणराज्यय् छपुचःयाना नेवाः स्वशासन राज्य नायः पाखेँ शासन याकेगु प्रशासन प्रणालि दयेकेगु जक खः।

२) नेवाः राज्यया पुनपलिस्थाँ नेपाल राज्ययात टुक्रा याइगु सिबेनँ संघीय लोकतान्त्रिक नेपाल निर्माणय् मेमेगु स्वायत्त राज्यँ याये मफूगु योगदान यायेफु। नेवाः राज्य धइगु छथ्व जाति वा वर्गया राज्य सिबेनँ, नेपाल मण्डल आदिवासीत नापँ, पिनेँवःपिँ (स्वनिगलँ पिने, सँदे, हिन्दुस्तान इत्यादी) थीथी जाति, थीथी धर्म अनुगमनयाइपिँ थीथी पुचःतयेतः नेपाल भास धइगु सुवर्ण सूत्रँ कःघानातःगु छगु तःजाति Nepala Nation खः। “नेवाल” “नेपाल” धइगु छगु हे खँग्वया निथीगु उच्चारण जक खः। गथे कपिलवस्तुयात “काविलवस्तु” , लुम्बिनीयात “रुम्मिनदेई” हानँ “रूपन्देहि” तकँ धाःथेँ खः। उकेँ थन उत्पन्न जूगु भास नेपाल भास (खस नेपाली मखु), थनया वासीत नेपालवासी, (नेपालि मखु), थनया लिपि नेपाल लिपि (देवनागरी लिपि मखु)। उकेँ शेर्पा भास, तामाङ भास, मिथिला भास ल्हाइपिँ जातितथेँ छथ्व जनत जक मखु। थथेखः नेवाःतःजातिया विशेषता। उकेँहे पुनपलिस्था जुइगु नेपाल मण्डल नेवाः राज्यय् छथ्वः जक जातिँ मेगु जातितेतः क्वतेलेगु अमानवीय ज्या जुइमखु। छायधाःसा नेपाल भास ल्हाना नेवाः जुया च्वँपिँ छथ्व जाति जक मखु। थ्वनँ नेपाल मण्डल नेवाः राज्यया विशेषता खः। थुकीँहे मेमेगु स्वायत्त राज्यँनं झीगु भासमूलक राज्य निर्माणया कपि यायेफु। अज्झ जितला थुज्वःगुनँ विचाः वःकि, शाह आक्रमणकारितेसँ खस भासयात मयासे नेपाल भासयातहे कःघाना राष्ट्र निर्माण यायेगु ज्या याःगु जूगुसा, जिँ स्वयबले थउँ थेँ स्वाशासित, स्वायत्त राज्य धका हाला च्वनेमागुहे मखुजुइ। उकेँ शाह, पञ्चायति शासकतेसँ यायेमफूगु आदिवासी आगन्तुक एकीकरणकृत बहूजातीय समाज नेपाल मण्डलँ पिदनेफु। उकेँ नेपाल मण्डल नेवाः स्वशासित गणराज्य संघीय लोकतान्त्रिक नेपाले दुने मेमेगु राज्यँनं नाला काय बहःगु तःधंगु साम्पल जुयेफु।

३) अले नेवाः राज्य पुनपलिस्थाया खँय् धन्नाकया विरोधहे याना च्वँपि पासापिसँ धया च्वनीगु- नेवाः मखुपिँ खस जातित नापँ मेमेपिँ जातितेतः छुयायेगु पितेना छ्वया ल्वापु हयेगुला धका कया च्वनीगु धन्ना उलि समसामयिक मजू। छायधाःसा, हलिमे गनँहे छगुजक जातिँ निर्माण वा धस्वाना च्वनेफूगु देस मदु। झी स्वशासित राज्य जूसाँ हे, झीत मेमेगु जातित लिसे, व्यापार, सन्धि धइगु मयायेकँ झीगु अर्थ तन्त्र बने जुइमखु। उज्वःगु स्वापू मतःसे मगा। मल्लकालिन नेवाःराज्यय् धैगु मुकँ नेवाःतेसँ जक राज याःगु मखु। नेवाःराज्य अन्तर्गत मकवानपूरया शासकया सेनापति हे मगःजातियाम्ह। अज्झला जयन्त राणा धाम्ह् व सेनापति न्हाँपा गोरखा राज्यया सेनाया छथ्वगणया नायः। लिपा मल्ल जुजुया विश्वास त्याकाकाम्ह। हानँ मल्ल जुजुपिनिगु संहार हे नेवाः काजिपिनिगु सहयोगँ जूगु इतिहासँ दु। उकेँ राजनीति धइगु छगु जातीजक भलसा काय फइगु नीति मखु। सुयात सु माली धाय् फइगु वा सुनाँ सुयात विश्वास यायेमालीगु धाय फइगु नीति मखु। चीहाकलँ धायेगुसा, नेपाल मण्डल नेवाः राज्य जक मखु मेमेगु राज्य मुक्कँ “बालेन्स अफ पावर” शासन प्रणालि छ्यल धाःसा न्ह्यागुँ राज्यनँ स्वाभिमान कथँ धस्वाना च्वने फइ। ऊके थ्व देस टुक्रा जुइगु धन्ना साधारण जन झीसँ कायेगु सिबे, भविष्यया प्रशासकतेयगु जिम्माय् त्वःता, झी छम्ह छम्हेसिनँ नेपाल मण्डल नेवाः राज्य निर्माणय् यायेफूगु योगदान बिल धासा केन्द्रीय सरकारँ न्ह्यागुनँ स्वया सना च्वने माली मखु। प्रदेसीय राज्य निर्माणय् झीगु योगदान, संघीय केन्द्रीय सरकारयात तःधंगु तिबः जूवनी। उकेँ , न्ह्यागु ज्या खस बर्मू जातियात याका, इमिसँ झीतः मस्वः धया च्वने म्वायकः, झीगु प्रदेसया भास, संस्कृति, आर्थिक उत्थानया ज्या झीसँ यायेनु। अले अथेहे झीगु अधिकार सुनिश्चित जुइ। अले धात्थेँया संघीय लोकतान्त्रिक नेपाल बने जुइ। अथे यायेतः सुरु जुइगु फस्ट स्टेप खः, नेवाः स्वायत्त राज्यया घोषणा। थ्वहे पोहेँला १० (नवःमी) – पुष ११ [Dec. 26] , जइगु थ्व घोषणायात, ब्वतिकयानँ, भोल्टियरकथँ प्रचार प्रसार यानाँ जूसाँ, थ्व घोषणायात नेवाः झीसँनि ऐक्यबद्धता केनेनु।

नेपाल मण्डल नेवाः गण राज्य जय जुइमा।
संघीय लोकतान्त्रिक नेपाल जय जुयेमा!

-सुवन् वज्राचार्य

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *